logo
Sự tích sông Tô Lịch

Sự tích sông Tô Lịch

Cổ tích Việt Nam
6 phútđọc
Truyện Sự tích sông Tô Lịch kể về một giai đoạn lịch sử khi nhà vua bị bệnh đau mắt nặng nhưng không tài nào chữa khỏi bằng thuốc men thông thường. Trong bối cảnh kinh thành Thăng Long xưa, thầy bói trong cung phán rằng cần phải trấn áp thuỷ thần bằng cách bắt một người dân đầu tiên xuất hiện ở bến sông vào ngày cuối năm để ném xuống nước. Nhân vật chính là hai vợ chồng nghèo làm nghề bán dầu rong tên là ông Dầu bà Dầu, những người vô tình bước chân đến ngã ba sông đúng lúc đám lính canh đang mai phục chờ người. Vấn đề lớn xảy ra khi nhà vua vì muốn khỏi bệnh mà nghe theo lời xằng bậy, ra lệnh sát hại hai vợ chồng vô tội để làm vật tế thần. Hành trình oan nghiệt này dẫn đến cái kết đầy bi thương nhưng cũng mở ra câu chuyện giải thích cho nguồn gốc tên gọi và sự đổi thay của dòng sông Tô Lịch sau này.

Nội dung

Ngày xưa về đời nhà Lý có một ông vua bị bệnh đau mắt. Mấy ông thầy thuốc chuyên môn chữa mắt ở trong kinh thành cũng như ngoài nội thành đều được vời vào cung chạy chữa, nhưng tất cả mọi cố gắng đều vô hiệu.

Cặp mắt của vua cứ sưng húp lên, đêm ngày nhức nhối rất khó chịu. Ðã gần tròn hai tháng vua không thể ra điện Kinh Thiện coi chầu được. Triều đình vì việc vua đau mắt mà rối rít cả lên. Những cung giám chạy khắp nơi tìm thầy thuốc, và lễ bái các chùa đền, nhưng mắt của thiên tử vẫn không thấy bớt.

Một hôm có hai tên lính hầu đưa vào cung một thầy bói từ núi Vân Mộng về. Sau khi gieo quẻ, ông thầy đoán bệ hạ bị thủy khí xuyên vào mắt, trừ phi trấn áp nó đi thì mới khỏi. Vua bèn sai hai viên quan tới ngã ba sông Tô Lịch và Thiên Phù dựng đàn cúng Hà Bá để cầu thần. Ðêm hôm đó, thần cho biết: “Ðến sáng tinh sương ngày ba mươi cho người đến đứng ở bên kia bến đò, ai đến đó trước tiên lập tức bắt quẳng xuống sông phong cho làm thần thì trấn áp được.”

Nghe tâu lại, vua lập tức sai mấy tên nội giám chuẩn bị. Một viên đại thần khuyên vua không làm việc thất đức, nhưng vua nhất định không nghe. Con mắt của vua là rất trọng mà mạng của một vài tên dân thì có đáng kể gì.

Ở làng Cảo thuộc về tả ngạn sông Tô hồi ấy có hai vợ chồng làm nghề bán dầu rong, người ta vẫn quen gọi là ông Dầu bà Dầu. Hàng ngày hai vợ chồng buổi sáng đưa dầu vào thành bán, buổi chiều trở ra, vợ nấu ăn chồng đi cất hàng.

Hôm đó là ngày ba mươi tháng một, hai vợ chồng định bụng bán mẻ dầu cho một số chùa chiền. Họ dậy thật sớm, chồng gánh chảo, vợ vác gáo cùng tiến bước đến ngã ba Tô Lịch – Thiên Phù. Ðến đây họ vào nghỉ chân trong lò canh đợi đò. Ðường vắng tanh chưa có ai qua lại. Nhưng ở trong chòi thì vẫn có hai tên lính đứng gác. Chúng cứ lân la hỏi chuyện mãi, vờ hỏi hai vợ chồng nếu có tiền thừa thãi thì thích món gì nhất. Hai vợ chồng thật thà trả lời ước muốn nhỏ bé của mình.

Thấy chưa có đò, hai vợ chồng lấy làm sốt ruột. Hai người bước ra nhìn xuống sông. Bất ngờ, hai tên lính từ nãy đã rình họ, bấy giờ mới xông tới bịt mắt và lôi họ đi sềnh sệch. Mặc cho hai vợ chồng van xin thảm thiết, hai tên lính vẫn cột tay họ lại và dẫn thẳng ra bờ sông.

Ý nghĩa và bài học

Câu chuyện Sự tích sông Tô Lịch giúp các em hiểu rằng việc coi thường mạng sống của người khác để mưu cầu lợi ích riêng là một hành động vô cùng sai trái. Qua nhân vật nhà vua, bài học rút ra là chúng ta không bao giờ nên làm những việc thất đức hay ích kỷ chỉ vì muốn đạt được mục đích cá nhân.

Trong cuộc sống hằng ngày, các bé hãy luôn biết yêu thương, tôn trọng mọi người xung quanh và cư xử thật tử tế. Hành động đúng đắn là luôn suy nghĩ cho người khác, sống trung thực và không bao giờ gây tổn thương hay làm điều xấu cho ai dù chỉ là trong suy nghĩ.

Câu hỏi dành cho bé

Gợi ý truyện khác

© 2026 All rights reserved. Taley.vn