Nội dung
Ngày xưa, có một người đàn ông hai vợ, người vợ cả chết sớm để lại một đứa con trai còn bé tên là Văn Linh. Người vợ lẽ cũng sinh được một đứa con trai khác tên là Văn Lang. Văn Lang hơn Văn Linh những năm tuổi, nhưng hai anh em chơi với nhau thân thiết hơn cả anh em cùng một mẹ. Những khi Văn Linh bị trẻ con lối xóm ăn hiếp, Văn Lang lập tức bênh vực. Nhưng Văn Lang không biết rằng mẹ chàng trai lại coi Văn Linh như kẻ thù.
Văn Linh ngày một lớn khôn, người bố cho chàng theo nghiệp sách đèn. Còn Văn Lang thì từ lâu đã theo bố tập quen nghề trông coi cày cấy. Nhà họ vốn có của ăn của để. Cả một tư cơ đồ sộ chắt chiu đã vài ba đời được gần vài chục mẫu ruộng và một mẫu vườn, thuộc vào loại khá nhất trong vùng.
Đột nhiên người bố ốm nặng rồi qua đời. Người dì ghẻ ngoài mặt thì đối đãi với Văn Linh ngọt ngào tử tế nhưng trong bụng muốn nhổ cái gai trước mắt. Mụ nảy tà tâm, muốn giết chết con chồng để chiếm lấy tất cả gia tài. Mụ sai hai anh em mang tiền đi mua gỗ và dặn riêng con đẻ tìm cách hại anh ở trong rừng.
Văn Lang không muốn làm hại anh, bèn nói thật cho Văn Linh biết mọi việc rồi bảo anh cầm tiền tìm đường trốn đi. Khi Văn Linh đã đi xa, Văn Lang giết con chó lấy máu bôi khắp nơi, rồi trở về phao tin anh mình bị hổ vồ mất tích để đánh lừa người mẹ ghẻ và xóm làng.
Văn Linh đau khổ bơ vơ giữa nơi xa lạ, cuối cùng lần về mồ mẹ nằm than khóc rồi ngủ quên. Dưới mồ, mẹ chàng hiện lên thành con chim phượng hoàng lớn ấp ôm và quắp chàng bay đến một hòn núi cao. Phượng hoàng hóa thành nhà cửa, đồ ăn cùng sách vở để Văn Linh ở lại ôn luyện, hàng đêm bay đến bảo vệ và cất tiếng gáy đánh thức chàng dậy học từ sớm.
Bấy giờ ở phía dưới núi có nhà cô gái tên là Ngọc Châu sống cùng người đầy tớ gái tên là Hồng. Thấy trên núi cứ mờ sáng lại nghe tiếng phượng gáy và tiếng đọc sách sang sảng, Ngọc Châu giả cách làm tắt đống nhấm để bắt nàng Hồng lên núi xin lửa. Hôm ấy Văn Linh dậy sớm thắp đèn ngồi học, bỗng nghe có tiếng gọi cửa. Chàng mở cửa ra thì thấy một cô gái đứng chờ trước hiên.