Nội dung
Có hai vợ chồng một ông già tên là Dã Tràng. Trong vườn họ có một hang rắn. Thường ngày làm cỏ gần đấy, ông già vẫn thấy có một cặp vợ chồng rắn hổ mang ra vào trong hang.
Một hôm, con rắn chồng bò ra khỏi hang một mình. Ông nhìn thấy rắn vợ nằm cuộn ở trong. Vì mới lột nên mình mẩy nó yếu ớt không cựa quậy được. Một lúc lâu, rắn chồng bò trở về, miệng tha một con nhái đút cho vợ ăn.
Ít lâu sau, Dã Tràng lại thấy rắn vợ bò ra khỏi hang một mình. Lần này rắn chồng đến kỳ lột nằm im thim thíp, lốt da cũ còn bỏ lại bên hang. Hồi lâu, rắn vợ trở về, theo sau có một con rắn đực khác khá lớn. Dã Tràng thấy hai con bò đến cửa hang thì dừng lại rồi quấn lấy nhau như bện dây thừng. Một lát sau, con rắn đực một mình bò vào hang.
Dã Tràng biết con rắn đực này toan làm gì rồi. Ông cảm thấy ngứa mắt, muốn trừ bỏ con rắn đó đi để cứu con rắn chồng đang lúc suy nhược. Lúc đó bên mình không có cái gì cả, ông bèn rút một mũi tên nhằm con rắn mới, bắn ngay một phát. Không ngờ mũi tên lại trúng vào đầu con rắn vợ chết tươi, còn con kia hoảng hồn chạy mất. Dã Tràng nghĩ cũng thương con rắn cái nhưng trong thương có lẫn cả giận, nên ông chán nản bỏ đi về nhà.
Chừng dăm ngày sau, Dã Tràng nằm võng thuật chuyện vợ chồng con rắn cho vợ mình nghe. Ông kể vừa dứt lời thì bỗng thấy có một con rắn hổ mang rất lớn thả mình từ xà nhà xuống, miệng nhả một viên ngọc. Rắn nói ông là ân nhân và tặng viên ngọc quý có thể nghe hiểu được mọi tiếng muông chim ở thế gian.
Một hôm, Dã Tràng nghe bầy quạ bảo ở núi Nam có con dê bị hổ vồ, dặn ông lên lấy thịt và để lại bộ lòng cho chúng. Ông làm theo nhưng người trong xóm đến lấy hết sạch không chừa lại gì. Lũ quạ cho là Dã Tràng thất hứa liền đến chửi om sòm. Tức mình, ông bắn tên đuổi đi. Đàn quạ căm giận bèn cắp mũi tên có đề tên Dã Tràng cắm vào yết hầu một xác chết trôi sông. Quan sở tại thấy chứng cứ liền bắt ông hạ ngục và giải về kinh phân xử.
Dọc đường bị giải đi, đêm đến nằm trên đống rơm, Dã Tràng nghe đàn chim sẻ nói chuyện việc quân giặc sắp kéo sang đánh úp vì xe lương bị sụp hầm. Ông vội xin gặp quan tỉnh báo tin. Tin tức được xác minh là đúng sự thật, nhờ đó đất nước đối phó kịp thời và Dã Tràng được trả tự do.
Trên đường về nhà, Dã Tràng ghé thăm người bạn thân tên Trần Anh. Trần Anh định giết con ngỗng đãi bạn. Đêm đó, Dã Tràng nghe được tiếng hai vợ chồng ngỗng tranh nhau đòi chết thay cho đối phương. Thương cảm tình nghĩa của ngỗng, sáng hôm sau ông quả quyết can bạn dừng tay. Vợ chồng ngỗng cảm kích ơn cứu mạng liền tặng ông một viên ngọc quý: đeo vào người có thể đi dưới nước như trên bộ, và nếu đem ngọc khoắng vào nước thì sẽ làm rung động tận đáy biển.
Khi đến bờ sông, Dã Tràng muốn thử công hiệu của viên ngọc mới liền cứ để nguyên áo quần bước xuống nước. Kỳ lạ thay, nước rẽ ra thành một lối cho ông đi thẳng xuống. Ông dạo cảnh hồi lâu rồi cầm viên ngọc khoắng mạnh vào nước nhiều lần.
Đúng lúc đó, Long Vương và các triều thần đang hội họp ở thủy phủ bỗng thấy nhà cửa lâu đài và mọi kiến trúc rung động dữ dội cơ hồ muốn đổ. Ai nấy đều nháo nhác kinh hoàng. Vua lập tức truyền cho bộ hạ gấp rút đi dò la sự tình.