Cái cân thuỷ ngân

Ngày xưa, có một nhà làm nghề buôn bán, gian tham chế ra một cái cân cán rỗng, trong đổ thủy ngân, hai đầu bịt đồng, không ai biết. Khi cân hàng bán cho người ta thì dốc cán về đằng móc, còn khi cân hàng mua của ai thì dốc cán cân về đằng quả. Như vậy một cái cân vừa nặng vừa nhẹ được, và bao giờ phần lợi cũng về mình.

Không bao lâu nhà ấy trở nên giàu có, vì buôn bán lọc lừa.

Nhà này sinh ra được hai đứa con mặt mũi khôi ngô, học hành thông thạo. Thiên hạ ai nấy đều khen là nhà có đại hồng phúc. Một hôm hai vợ chồng ngồi bàn với nhau: "Nhà ta bây giờ đã giàu có nhiều, lại được hai đứa con khôn ngoan học giỏi. Bây giờ ta đem phá bỏ cái cân điên đảo kia đi, để dành đức lại cho con về sau".

Bàn xong hai vợ chồng thuận tình làm lễ sám hối, trên thì cúng Phật, dưới cáo cùng tổ tiên, rồi đem cái cân ra chẻ. Khi chẻ ra, thì thấy trong cái cân có đọng một cục máu đỏ.

Từ đó hai vợ chồng bảo nhau ăn ở tu nhân tích đức, tránh điều dữ, làm điều lành. Nhưng cách đó hai tháng, bỗng một hôm một đứa con lăn ra chết, rồi không bao lâu, đứa con còn lại cũng lăn ra chết nốt. Hai vợ chồng kêu gào khóc lóc thảm thiết, nghĩ rằng mình đã có bụng cải ác vi thiện mà Trời Phật không chứng quả. Rồi hai vợ chồng rầu rĩ khổ sở, cứ ngồi than dài thở vắn, không buồn động đến việc gì nữa.

Ý nghĩa của câu chuyện là nhắc nhở chúng ta về luật nhân quả ở đời, rằng những gì có được bằng sự gian dối, lọc lừa cuối cùng sẽ không bền vững và phải trả giá đắt. Bài học rút ra là con người luôn phải sống trung thực, ngay thẳng, không vì lòng tham mà làm tổn hại người khác để trục lợi cho bản thân.

Hành động đúng đắn của nhân vật là khi nhận ra lỗi lầm đã dũng cảm từ bỏ cái ác, tiêu hủy chiếc cân gian lận và quyết tâm tu tâm tích đức. Điều này dạy cho trẻ nhỏ bài học đơn giản trong cuộc sống hằng ngày: hãy luôn thật thà, ngoan ngoãn, biết nhận sai và sửa sai, sống tử tế với mọi người xung quanh thì sẽ nhận lại những điều tốt đẹp.